از دیرباز، این سؤال در ذهن بشر وجود داشته است: آیا ما در این جهان پهناور تنها هستیم؟ با پیشرفتهای چشمگیر در علم نجوم و ارسال تلسکوپهای قدرتمندی مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب (James Webb Space Telescope)، جستجوی حیات فرازمینی وارد مرحلهای کاملاً جدید شده است. این تلسکوپ مدرن توانسته تصاویری بیسابقه از اعماق کیهان ثبت کند و حالا با انتشار دادههایی تازه، احتمال وجود نشانههایی از حیات فرازمینی را مطرح کرده است.
در این مقاله سئو شده، به بررسی دقیق آخرین کشف مرتبط با حیات فرازمینی توسط جیمز وب میپردازیم و بررسی میکنیم آیا این کشف، میتواند مقدمهای بر اثبات وجود موجودات بیگانه باشد یا نه.
تلسکوپ جیمز وب چیست؟
تلسکوپ فضایی جیمز وب، پروژهای مشترک از ناسا، آژانس فضایی اروپا (ESA) و آژانس فضایی کانادا (CSA) است که در دسامبر ۲۰۲۱ به فضا پرتاب شد. این تلسکوپ جانشین تلسکوپ هابل محسوب میشود و توانایی مشاهده کهکشانها، ستارگان و سیارات در طیف مادون قرمز را با دقتی بینظیر دارد.
هدف اصلی جیمز وب، بررسی سیارات فراخورشیدی (Exoplanets) و جستجوی نشانههای احتمالی حیات در آنها است.
کشف شگفتانگیز در سیاره K2-18 b
در سپتامبر ۲۰۲۳، ناسا اعلام کرد که تلسکوپ جیمز وب موفق به کشف مولکولهایی شبیه به نشانههای زیستی در جو سیارهای به نام K2-18 b شده است. این سیاره که در فاصله ۱۲۰ سال نوری از زمین و در صورت فلکی شیر قرار دارد، یک سیاره اقیانوسی فراخورشیدی محسوب میشود و در “منطقه قابل سکونت” ستارهاش قرار دارد.
چه چیزی در K2-18 b کشف شد؟
تجزیه و تحلیل طیف نوری دریافتی از جو این سیاره نشان داد که گازهایی مانند متان (CH₄) و دیاکسیدکربن (CO₂) در آن وجود دارند. اما نکته مهمتر، کشف احتمالی مولکول دیمتیلسولفید (DMS) بود؛ ترکیبی که روی زمین تنها توسط موجودات زنده تولید میشود!
آیا DMS نشاندهنده حیات است؟
کشف DMS بسیار هیجانانگیز است، اما دانشمندان با احتیاط اعلام کردهاند که برای اثبات کامل حیات، به دادههای بیشتری نیاز است. با این حال، این اولینبار است که نشانهای بالقوه از یک فرآیند زیستی روی یک سیاره فراخورشیدی کشف میشود.
چرا این کشف اهمیت دارد؟
- اولین نشانه واقعی از حیات فرازمینی:
تا پیش از این، هیچگاه گازهای زیستی به این وضوح در جو یک سیاره دوردست دیده نشده بود. - پیشرفت تکنولوژی:
این کشف نشان میدهد که تلسکوپ جیمز وب واقعاً میتواند سیارات قابل سکونت را شناسایی کرده و آنالیز کند. - تأثیر در آینده علم:
اگر وجود DMS تأیید شود، علم نجوم و زیستشناسی با یک انقلاب واقعی مواجه خواهد شد.
آیا ما به موجودات فضایی نزدیک شدهایم؟
در حال حاضر، نمیتوان با قطعیت گفت که حیات فرازمینی پیدا شده است. اما:
- وجود گازهایی خاص در جو K2-18 b
- فاصله مناسب از ستارهاش (برای وجود آب مایع)
- و ویژگیهای زیستپذیر دیگر
همگی دلایل محکمی هستند که این سیاره را به یک کاندیدای جدی برای کشف حیات تبدیل کردهاند. دانشمندان ناسا در حال برنامهریزی برای مشاهدات دقیقتر توسط جیمز وب در آینده نزدیک هستند.
آیا K2-18 b قابل سکونت است؟
با وجود شباهتهای مهم با زمین، این سیاره اندازهای بزرگتر از زمین دارد (تقریباً ۸ برابر جرم زمین) و ترکیب جَو آن متفاوت است. اما ویژگیهایی مثل وجود آب، دمای قابل تحمل و مولکولهای زیستی آن را در ردهی سیارات قابل سکونت بالقوه قرار میدهد.
نقش جیمز وب در آینده جستجوی حیات
تلسکوپ جیمز وب فقط به K2-18 b محدود نمیشود. این تلسکوپ در حال بررسی دهها سیاره فراخورشیدی دیگر است. هدف بعدی آن بررسی:
- TRAPPIST-1e
- WASP-39b
- و سایر سیارات در «منطقه طلایی» که احتمال وجود آب و حیات در آنها بالاست.
نتیجهگیری
کشف نشانههای زیستی در جو سیاره K2-18 b توسط تلسکوپ جیمز وب، نقطه عطفی در تاریخ علم است. هرچند هنوز برای اثبات کامل وجود حیات بیگانه زود است، اما مسیر علم بهوضوح به سمت پاسخ به پرسشی اساسی پیش میرود:
آیا ما در این جهان تنها هستیم؟
با ابزارهای قدرتمندی مانند جیمز وب، احتمالاً به این پاسخ نزدیکتر از همیشهایم. اگر نشانههای کشفشده تأیید شوند، نه تنها علمیترین کشف قرن، بلکه انقلابی در درک ما از جهان خواهد بود.
تلسکوپ جیمز وب، کشف حیات فرازمینی، نشانههای حیات در فضا، جیمز وب و موجودات فضایی، حیات بیگانه، اکتشافات ناسا