پژوهشگران روز دوشنبه از کشف یک سیاره کوتوله جدید در فضای یخزده دورتر از نپتون – آخرین سیاره منظومه خورشیدی – خبر دادند. یک تیم بینالمللی از دانشمندان در جریان تحقیق ریشههای هستی خارج از منظومه خورشیدی، این سیاره را به وسیله تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی رصد کرد.
“میشل بانیستر” – محقق دانشگاه ویکتوریا در بریتیش کلمبیا – در بیانیه ای گفت: “این سیارههای منجمد که از نپتون دورتر هستند ما را در درک چگونگی تشکیل شدن سیاره های غول پیکر و دور شدن آنها از خورشید یاری میدهند. به این ترتیب میتوانیم به گذشته منظومه خورشیدی پی ببریم. اما مشکل اینجا است که تقریبا تمامی این سیارههای منجمد بسیار کوچک اند. یافتن سیارهای که به اندازه کافی بزرگ و درخشان باشد که به ما توانایی رصد آن را بدهد، بسیار دشوار است.”
سیاره RR245 قطری نزدیک به 700 کیلومتر – معادل 5 درصد قطر زمین – دارد. این سیاره یکی از بزرگترین مدارها که تاکنون برای سیارههای کوتوله کشف شده است را دارا است. هر گردش این سیاره به دور خورشید، نزدیک به 700 سال تخمین زده شده است.
نزدیک به 200 سیاره کوتوله در کمربند کوییپر انبوهی از سیارات و صخرههای یخزده و دنبالهدارهایی که دورتر از نپتون به دور خورشید میگردند – کشف شده اند. اما تنها 5 مورد از آنها اریس، پلوتون، هائومیا، سرس و میکمیک – مشخصات کامل سیارههای کوتوله را دارا هستند. به عنوان مثال، آنها ریزسیاره و یا قمرهای اجرام دیگر نیستند.
بانیستر گفت: “سیارههایی با این اندازه بسیار شگفت انگیزند، زیرا آنها برای ما روشن میکند چگونه اجرام آسمانی از قطعههای بهم چسبیده سنگ و یخ تبدیل به اجرامی میشوند که در آنها فرآیندهای زمین شناسی رخ داده و اجزای تشکیل دهنده آنها از یکدیگر جدا شده و شکلی جدید به خود میگیرند.” وی همچنین درباره این سیاره اظهار کرد: “اندازه این سیاره کاملا مشخص نیست. این سیاره یا بسیار کوچک ولی درخشان است، و یا بزرگ بوده ولی نور زیادی را بازتاب نمیکند. به این دلیل، برای درک اندازه این جرم آسمانی به تحقیقات بیشتری نیاز داریم.”
سیاره مورد نظر در منطقه زندگیپذیر یا “کمربند حیات” یک ستاره در حال مرگ شناسایی شده است. دمای سیارهها در کمربند حیات یک ستاره نه بسیار سرد و نه به شدت گرم است و در نتیجه امکان وجود حیات به شکلی که برای بشر آشناست در آن وجود دارد.
نتیجه تحقیقات این اخترشناسان در بولتن ماهانه انجمن سلطنتی نجوم بریتاینا منتشر شده است.
پروفسور جی فریحی، استاد یونیورسیتی کالج دانشگاه لندن که هدایت این پژوهش را در دست داشت گفته است که کشف این سیاره برای اخترشناسان کاملا جدید بوده است.
وی افزوده است که “این اولین باری است که در منطقه کمربند حیات یک کوتوله سفید سیارهای دیده میشود و این احتمال وجود دارد که در جهان دیگری که گرد آن در گردش است حیات شکل گرفته باشد. “
ستارگان بسیار بزرگ پس از مرگ به سیاهچاله تبدیل میشوند، اما سرنوشت ستارگان کوچکتری مانند خورشید منطومه شمسی تبدیل آنها به کوتولههای سفید است. کوتولههای سفید تمامی سوخت هستهای خود را تمام کرده و لایههای بیرونی خود را از دست دادهاند.
آنها معمولا به اندازه یک سیاره هستند و در آغاز شکلگیری نور سفید مایل به آبی از خود منتشر میکنند.
سیاره کشف شده ۱۱۷ سال نوری از زمین فاصله دارد و تخمین زده شده است که فاصله آن تا خورشید رو به مرگش ۶۰ برابر کمتر از فاصله زمین تا خورشید منظومه شمسی است.
گروه پژوهشی به طور مستقیم این سیاره را مشاهده نکرده، اما حرکت ۶۵ “سازه” به اندازه ماه زمین در اطراف منطقه کمربند حیات کوتوله سفید وجود آن را نشان میدهد.
پژوهشگران دریافتهاند که فاصله این سازهها نسبت به یکدیگر تغییر نمیکند که حاکی از آن است که آنها تحت تأثیر گرانش یک سیاره در مجاورت کوتوله سفید هستند.
به گفته پروفسور فیرحی “کشف این مشاهدات گروه پژوهشی را تکان داد، زیرا حرکت این سازهها چنان دقیق بود که احتمال اشتباه در آن نمیرفت. “
منطقه زندگیپذیر یا کمربند حیات باریکهای در اطراف یک ستاره است که سیارههای واقع در آن میتوانند دارای آب باشند و حیات در آن شکل بگیرد. گاه برای این منطقه از اصطلاح “گلدیلاک” استفاده میشود.
سیاره نزدیکتر از این منطقه به ستاره بیش از اندازه گرم و سیاره دورتر از آن بیش از حد سرد است.